سیستم فرماندهی بحران و حوادث بیمارستانی

1395/9/9 0:0
سیستم فرماندهی بحران و حوادث بیمارستانی
Hospital incident command system

 

سیستم فرماندهی بحران و حوادث بیمارستانی

Hospital incident command system

بحران

بحران عبارتند از حادثه اي كه به طور طبيعي و يا توسط بشر، به طور ناگهاني و يا به صورت فزاينده به وجود آيد و سختي و مشقتي را به جامعه انساني تحميل نمايد كه جهت برطرف كردن آن نياز به اقدامات اساسي و فوق العاده باشد.

مدیریت بحران

مديريت بحران، علمي كاربردي است كه به وسيله مشاهده سيستماتيك بحران ها و تجزيه و تحليل آنها در جستجوي يافتن ابزاري است كه به وسيله آنها بتوان از بروز بحران ها، پيشگيري نمود؛ و يا در صورت بروز آن، در خصوص كاهش اثرات آن، آمادگي لازم، امداد رساني سريع، و به بهبودي اوضاع اقدام نمود.

انواع بحران

به طور كلي انواع بحران هاي معمول و مطرح در دنيا، بدين قرار مي باشند: زمين لرزه، آتشفشان، موج هاي دريايي ناشي از زلزله، گردبادهاي استوايي)طوفان(،طغيان، شكافتن زمين، آتش سوزي طبيعي جنگل ها و بيشه ها، خشكسالي، بيماري هاي شايع، تصادفات عمده، شورش هاي اجتماعي و بحران هاي ناشي از جنگ.

خصوصیات بحران

-1 بحران بيشتر يك وضعيت اضطراري و آني است، تا يك حالت مزمن، با وجود آنكه زمان غيرمشخص مي باشد.

-2 بحران موجب تغيير رفتار و سلوك مي شود ،و اكثراً آثار پاتولوژيكي مانند: يأس، كا هش بهره وري، فرار از مسئوليت و عذرتراشي دارد.

-3 بحران هدف هاي اشخاص درگير را مورد تهديد قرار مي دهد.

-4 بحران يك وضعيت نسبي ادراكي است، يعني رويدادي كه ممكن است به وسيلة يك طرف بحران تشخيص داده شود،و براي طرف ديگرممكن است غيرقابل تشخيص باشد.

-5 بحران در ارگانيسم بدن فشار ايجاد مي كند، و موجب خستگي و تشويش مي گردد.

مراحل زمانی وقوع حوادث و بلایا

تجهيز: يا برنامه ريزي پيش از حادثه

اخطار:كه خود به مرحلة آماده باش و مرحله تهديد ، كه در آن مصيبت كاملاً تهديدكننده، و قابل درك باشد، تقسيم مي شود.

وقوع: كه حادثه و بلا اتفاق مي افتد؛ و مدت زمان آن در هر حادثه اي متفاوت است.

اضطراري :كه به دنبال وقوع حادثه و بلا پيش مي آيد.

بازتواني يا احيا:كه در اين مرحله نيازمندي هاي منطقة موردنظر برآورد و تدارك مي شود.

تجديد آباداني يا بازسازي: كه منطقه به وضعيت طبيعي و آرام باز مي گردد.

گام ها به هنگام بروز بحران

گام اول: تشريح و روشن نمودن وضعيت

گام دوم: مشخص نمودن هدف،

گام سوم: ايجاد فرضيه

گام چهارم: تجزيه و تحليل واقعيت ها و دستيابي به حقايق

گام پنجم: در نظر گرفتن اقدام هاي شدني

گام ششم: ارزيابي اقدام هاي عملي راه كارها

گام هفتم: تصميم گيري براي انتخاب و اجراي راه كار

گام هشتم: بررسي ميزان پيشرفت اجراي كار

مقابله با بحران

سيستم تشكيلاتي و سازماني مديريت بحران

برنامه ريزي

كاربرد بهينه از منابع

استفاده از تخصص هاي  لازم

برنامه حوادث غیر مترقبه بیمارستانی و سامانه فرماندهی حادثه بیمارستان

HICS  (Hospital incident command system)

برنامه عملیات (Action Plan):

رئوس فعالیت‌های اختصاصی قابل پیش‌بینی که به صورت مکتوب جهت به اجرا درآمدن در یک مدت زمان معین برای پاسخ به یک نیاز، هدف یا منظور خاص طراحی می‌شود.

  سطوح حوادث غیر مترقبه

·        سطح اول: حوادث غیر مترقبه‌ای هستند که منابع و سازمان‌های محلی (Local) قادر به پاسخ دهی مناسب به آنها و تبعات ناشی از انها نیستند.

·        سطح دوم: حوادث غیر مترقبه‌ای هستند که برای کنترل آنها نیاز به کمک‌های مشترک منطقه‌ای (Regional) وجود دارد.

·        سطح سوم: حوادث غیر مترقبه‌ای هستند که از توان پاسخ نیروهای محلی و منطقه‌ای خارج است و کمک‌های ملی (Statewide) و حتی بین‌المللی (International) برای کنترل آنها مورد نیاز است.

 

خصوصیات Hospital disaster Plan:

1.بر مفروضات معتبری در زمینه آنچه در هنگام حادثه رخ می‌دهد پایه گذاری شده باشد.

2.  بر اساس دیدگاه مشارکت‌های بین سازمانی interorganizational نگاشته شده باشد.

3.   شیوه تدارک منابع مورد نیاز برنامه (زمان، بودجه، ذخایر، فضا، تجهیزات و پرسنل ) برای اجرای آن پیش‌بینی شده باشد.

4.  با یک برنامه آموزشی مدون و مؤثر برای آشنا سازی مخاطبین با اجزای برنامه همراه باشد.

5.  مبانی و محتویات برنامه برای مخاطبین آن مفهوم و قابل پذیرش باشد.

  

مشکلات اصلی بیمارستان‌ها در حوادث:

1-  بعد مسافت، تعداد بسیار زیاد مجروحین، نوع آسیب دیدگی و نیز امکان جابه جایی مصدومین

2-  وجود برنامه حوادث غیر مترقبه بیمارستانی.

 

چرا برنامه حوادث غیر مترقبه بیمارستانی:

مگر یکی از فعالیت‌های عادی هر بیمارستانی مقابله با موارد اورژانس و اضطراری نیست پس چرا بیمارستان به چنین برنامه‌ای نیازمند است؟

آیا حوادث غیر مترقبه همان اورژانس‌های روزمره بیمارستان ولی در مقیاس بزرگتر نیستند؟

آیا بهترین راه پاسخ به حوادث غیر مترقبه گسترش پاسخ روزمره بیمارستان به موارد اورژانس در کنار افزایش تعداد پرسنل و منابع اورژانس، تخت‌های بیمارستانی و تجهیزات نیست؟

حوادث غیر مترقبه اورژانس‌هایی در مقیاس وسیع نیستند. حوادث غیر مترقبه مشکلات مسائل منحصر به فردی را ایجاد می‌کنند که پاسخ به آنها نیازمند استراتژی‌های متقاوت از عملکرد روزمره بیمارستان‌هاست. به عبارت دیگر حوادث غیر مترقبه نه تنها از نظر کمی بلکه از نظر کیفی با اورژانس‌های روزمره بیمارستان متفاوت هستند.

بیمارستان‌ها در جریان چنین حوادثی با انسان‌های متفاوت، مشکلات متفاوت و منابع متفاوت از فعالیت روزمره خود مواجه گردند و در چنین وضعیتی وجود یک استراتژی از پیش تعیین شده برای مقابله با وضعیت جدید که همانا برنامه حوادث غیر مترقبه بیمارستانی است کاملاً ضروری می‌باشد.

 

استاندارهای برنامه حوادث غیر مترقبه بیمارستانی:

اهداف ویژه:

·        ارزیابی خطر- آسیب پذیری (Hazard Vulnerability Assessment)

·        شیوه فعال شدن برنامه (Activation)

·        تلفیق برنامه حوادث غیر مترقبه بیمارستان با برنامه حوادث غیر مترقبه جامعه

·        آگاه نمودن مسئولین خارج از بیمارستان از رخداد حادثه

·        اعلام هشدار به پرسنل بیمارستان در مورد فعال شدن برنامه

·        شناسایی پرسنل بیمارستان

·        اسکان و نقل و انتقال پرسنل

·        فراهم نمودن حمایت از خانواده پرسنل بیمارستان

·        حفظ مدیریت منابع (مانند دارو، تجهیزات پزشکی، غذا، آب و ملافه و...)

·        کنترل دسترسی، ازدحام و ترافیک بیماران

·        حفظ ارتباط با رسانه‌ها

·        جابجایی (Evacuation) و تعیین محل جایگزین برای درمان بیماران در صورت نیاز

·        پیگیری بیماران و مدیریت درمان و مدارک پزشکی آنها در جریان جابه جایی

·        ایجاد و حفظ پشتیبانی ارتباطات و تسهیلات

·        ایجاد شرایط و وسایل مقابله و قرنطینه بیماران آلوده با مواد خطرزا

·        تعیین مسئولیت‌های پرسنل در جریان حوادث غیر مترقبه

·        استفاده از یک ساختار فرماندهی منطبق با ساختار فرماندهی محلی در جریان حوادث غیر مترقبه.

·        آموزش.

·        ارزیابی سالیانه برنامه و به روز نمودن آن.

·        تعیین خط مشی بیمارستان در پاسخ به هر نوع حادثه غیر مترقبه که پرسنل، بیماران، بازدیدکنندگان و یا اجتماع را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد.

·        تعیین مسئولیت‌های افراد و بخش‌های بیمارستان در هنگام وقوع حوادث غیر مترقبه.

·        تهیه Guideline های استاندارد و عملی برای پاسخ بیمارستان به حوادث غیر مترقبه.

 

حوادث غیر مترقبه خارجی (External Disasters):

·        سیل

·        نشت مواد مضر

·        آتش سوزی وسیع

·        مواجهه با پرتو رادیو اکتیو

·        حوادث با تلفات متعدد

·        هر سناریویی که خارج از بیمارستان رخ داده و تعدادی از بیماران را ایجاد نماید که از توان پاسخگویی بیمارستان خارج است و یا به علت نوع بیماری چنین امکانی وجود ندارد.

 

حوادث  غیر مترقبه داخلی (Internal Disadters):

·        بمب گذاری

·        گروگان گیری

·        قطع ارتباطات

·        قطع برق یا آب

·        آتش‌سوزی

·        سیل

·        مواد مضر/ پرتوهای رادیو اکتیو

·        نقص سیستم گرمایی

·        قطع گازهای درمانی.

 

موقعیت وقوع حوادث غیر مترقبه بیمارستانی:

1.حوادث غیر مترقبه داخلی: مانند آتش‌سوزی، انفجار، نشت یا آزاد شدن مواد مضر.

2.  حوادث غیر مترقبه خارجی جزئی: تعداد محدودی مصدوم ایجاد می‌کند.

3.  حوادث غیر مترقبه خارجی عمده: تعداد زیادی مصدوم ایجاد می‌کند.

4.  تهدیدات ناشی از حوادث غیر مترقبه متوجه بیمارستان یا جامعه می‌باشد: مانند آتش سوزی در نزدیکی بیمارستان و طوفان، سیل یا انفجار قریب‌الوقوع.

5.  حوادث غیر مترقبه‌ای که در منطقه‌ای دیگر رخ می‌دهد.

 

مراحل اجرایی برنامه حوادث غیر مترقبه:

·                  مرحله آمادگی (Prepration Phase)

·                  مرحله اعلام خطر (Alert Phase)

·                  مرحله پاسخ اورژانس (Emergency Response Phase)

·                  مرحله توقف برنامه (Termination Phase) وارزیابی بعد از حادثه

 

1) مرحله آمادگی HDP:

-       ایجاد کمیته حوادث غیر مترقبه بیمارستانی

-       تعیین زنجیره مسئولیت حوادث غیر مترقبه

-       تعیین مرکز عملیات اضطراری

-       تعیین علایم و نشانه‌ها

-       فراهم کردن ذخائر دارویی و تجهزات پزشکی

-       برقراری ارتباط داخلی و خارجی

-       فراهم کردن منابع جایگزین برای آب، برق و سوخت

-       نقل و انتقال

-       تهیه و توزیع کتابچه‌ها و دستورالعملهای  اجرایی

-       آموزش پرسنل

 

2) مرحله اعلام خطر (Alert phase):

این مرحله شامل هشدار (Notification) به پرسنل، آماده شدن برای فعالیتهای قریب‌الوقوع، توسعه ظرفیت پاسخ دهی بیمارستان، سازماندهی بخش پذیرش بیماران، اطمینان از نقل و انتقال امن آنها و فراهم آوردن اطلاعات لازم برای پاسخ مناسب می‌باشد.

فعالیت‌های مرحله اعلام خطر:

-       هشدار حوادث غیر مترقبه

-       ارزیابی شدت حادثه

-       عملیات واحد تلفن مرکزی بیمارستانی

-       سازماندهی فضای پذیرش بیماران(incoming pt.Area)

-       مشخص  نمودن پرسنل

-       تخصیص منابع به فضای پذیرش بیماران

-       آماده سازی لوازم و تجهیزات پزشکی

-       اماده سازی بخش جراحی

-       آماده سازی بخش اورژانس

-       آماده سازی دیگر بخش‌ها و خدمات بیمارستان

-       آماده سازی سیستم پرستاری بیمارستان

-       آماده سازی بخش‌های پاراکیلینیگ

-       آماده سازی بخش‌های اداری

-       آمادگی واحد امنیت (حراست) بیمارستان

-       آمادگی واحد ارتباط مردمی و ارتباط با مطبوعات

-       آمادگی خدمات عمومی بیمارستان

 سطوح فعال شدن برنامه بر اساس ارزیابی شدت حادثه:

-       وضعیت هشدار

-       سطح 1- پیاده شدن(implementation) برنامه آمادگی اضطراری بخش اورژانس

-       سطح 2- پیاده شدن مختصر (Partial) برنامه آمادگی اضطراری در بخش بیمارستانی

-       سطح 3- پیاده شدن کامل (Total) برنامه آمادگی اضطراری در بخش بیمارستانی

هشدار  حوادث غیر مترقبه:

1)  نام وسازمان متبوع فرد هشدار دهنده

2)  شماره تلفن تماس فرد یا سازمان مربوطه

3)  تشریح موقعیت حادثه غیر مترقبه (طبیعت Nature)، شدت (Magnitude)، محل (Location) و زمان (time) حادثه

4)  برآوردی از تعداد بیماران ( درصورت امکان تعداد بیماران تریاژ شده با برچسب‌های قرمز، زرد، سبز،تعداد سوختگی‌ها، تعداد اطفال و تعداد بیماران دچار آلودگی با مواد مضر)

5)  برآورد زمانی تا شروع انتقال بیماران از محل حادثه

6)  برآورد زمانی برای رسیدن مجروحین به بیمارستان

 ارزیابی شدت حادثه:

1)  برآوردی از تعداد بیماران

2)  برآوردی از شدت جراحت و بیماری آنها

3)  وضعیت کنونی فعالیت دپارتمان اورژانس

4)  وضعیت کنونی پرسنل (تعداد و ترکیب) دپارتمان اورژانس

5)  سرشماری تعداد بیماران و پرسنل بیمارستان

6)  وضعیت کنونی پرسنل ICU و اتاق عمل

7)  نیاز بیماران حادثه دیده به خدمات تخصصی مانند آلودگی مواد مضر، مواجه با پرتوهای رادیواکتیو

8)  شرایط ویژه بیمارستان مانند بیمارستان تخلیه شده

 

3) مرحله پاسخ اورژانس (Emergency Response phase):

o       تریاژ در بدو ورود بیماران به بیمارستان

o       تشخیص هویت و ثبت اطلاعات

o       فضاهای درمانی بیمارستان

o       سیستم ارجاع بیماران

o       نگهداری و تشخیص اجساد

o       برنامه‌های حوادث غیر مترقبه خاص

 

4) مرحله توقف برنامه وارزیابی پس از حادثه(Termination phase):

فرمانده حادثه غیر مترقبه از طرف مرکز عملیات اضطراری بیمارستان تمام بخشها و پرسنل را در جریان به اتمام رساندن و توقف اجرای برناه قرار می‌دهد. این امر از طریق واحد تلفن مرکزی یا سیستم ارتباط داخل بیمارستان انجام می‌گیرد. پس از توقف برنامه فعالیت بیمارستان باید به حالت عادی باز گردد. تمامی مسئولین و رؤسای بخشهای بیمارستان باید گزارشی از جنبه‌های مثبت و منفی فعالیت خود را به کمیته حوادث غیر مترقبه بیمارستان ارائه دهند. در نهایت این کمیته باید جلسه‌ای را با حضور افراد مسئول جهت نقد و بررسی پاسخ کلی بیمارستان تشکیل دهد. این جلسه باید شیوه‌های تصحیح و ارتقاء برنامه‌ را مد نظر قرار دهد.

 

 

ویژگیهای سامانه فرماندهی حوادث اضطراری بیمارستان (HEICS):

 

·         زنجیره فرماندهی مبتنی بر مسئولیت: این برنامه یک ساختار سازمانی را برای رسیدن به جنبه‌های مختلف یک موقعیت اورژانس ارائه می‌دهد این برنامه امکان نظارت بر عملکردها و وظایف محوله را نیز فراهم می‌کند.

·         پذیرش بالای مأموریتها و زبان بکار رفته برای عمه پرسنل:  به علت استافده از چارت سازمانی و عناوین مسئولیت‌های شناخته سیستم ICSاین برنامه از پذیرش بالایی هم در بین عامه  مردم و هم درسطخ مدیریت‌های بیمارستانی برخوردار است.

·         اولویت‌ بندی وظایف با استفاده از برگه‌های شرح مسئولیت: (Job Action Sheet): برگه‌های شرح مسئولیت در واقع تشریح کننده وظایف محوله به هر موقعیت شغلی می‌باشد که حاوی فهرستی اولویت‌بندی شده از فعالیت‌های فرد در موقعیت اورژانس می‌باشد این برگه‌ها همچنین مسیر گزارش دهی و ثبت و مستند سازی حوادث را به فرد مسئول یادآوری می‌کنند.

·         قابلیت استفاده از آن در طیف متغیر از حوادث HEICS:  یک برنامه منعطف است که می‌تواند با توجه به نیاز ناشی از یک بحران در مقیاسی بزرگ یا کوچک به اجرا درآید.

·        ثبت دقیق فعالیتهای انجام شده در پاسخ به یک وضعیت اضطراری: برگه‌های شرح مسئولیت و فرمهای HEICS ثبت اطلاعات فردی و سازمانی را در پاسخ به بحران سازماندهی می‌نماید.

·        تسهیل تعامل آموزشی واحدها (همکاری دو جانبه) در داخل یک مجموعه و یا از یک مجموعه به مجموعه‌ای دیگر: ایده تشریک مساعی بن بیمارستانها از نظر مواد و منابع انسانی به هنگام بروز حادثه از دیرباز وجود داشته است. این تشیک مساعی فقط در سایه وجود ساختار مشترک مدیریتی و نام گذاری مسئولیتهای یکسان میسر می‌شود. که در قالب HEICS به آن توجه شده است.

·        انعطاف برنامه HEICS در پیاده کردن برنامه درسطوح مختلف: فعال شدن مبنی بر HEICS در برنامه حوادث غیر مترقبه امکان تطابق سطح فعال شدن برنامه را با نیاز خاص ایجاد شده در بحران فراهم می‌نماید.

·        حداقل تداخل با ساختار مدیریتی موجود بیمارستان به علت تشابه مسئولیتها: چارت سازمانی و برگه شرح مسئولیت HEICS برای تعدیل بحران در مراکز پزشکی طراحی شده است. در حالیکه بسیاری از مسئولیتهای روزمره افراد در این مراکز با مسئولیتهای HEICS  تشابه نزدیک دارد.

 

چارت سازمانی  و برگه‌های شرح مسئولیت HEICS:

o       بخشهای HEICS:

o       فرماندهی

o       پشتیبانی (Logistics)

o       برنامه‌ریزی (Planning)

o       مالی (Finance)

·                   عملیات (Operation)

·                   طراحی رنگ بخشهای مختلف

سیستم فرماندهی بحران و حوادث بیمارستانی

رنگ

بخش

سفید

فرمانده حوادث اضطراری و ارشدهایش

قرمز

عملیات

سبز

مالی

آبی

برنامه ریزی

زرد

پشتیبانی

 

 

 

 

 

 

 

·      فرماندهی حادثه تنها جایگاهی است که همیشه و در هر شرایطی در فوریت فعال می گردد.این جایگاه علاوه بر فرماندهی, تدوین اهداف, مشخص کردن استراتژی ها و اولویت ها و مدیریت کلی حادثه را نیز به عهده دارد. در کنار فرماندهی حادثه 4 عملکرد مدیریتی دیگر نیز وجود دارد.

·      عملیات که وظیفه هدایت اقدامات تاکتیکی(تریاژ, مراقبت از بیماران, نظافت و...) در راستای اهداف تعیین شده برنامه و هدایت منابع مورد نیاز را به عهده دارد.

·      برنامه ریزی که وظیفه جمع آوری و ارزیابی اطلاعات را به منظور حمایت از فرایند تصمیم گیری, تامین اطلاعات مورد نیاز در مورد منابع, تهیه مستنداتی مثل برنامه عملیاتی حادثه و تهیه مستندات لازم برای تهیه گزارشات را به عهده دارد.

·      پشتیبانی وظیفه حمایت , تامین منابع و دیگر اقلام ضروری مورد نیاز برای دستیابی به اهداف عملیاتی تدوین شده توسط فرماندهی حادثه را به عهده دارد.

·      مالی/اجرایی نظارت و بررسی هزینه های مرتبط با حادثه, ثبت زمان کار, بازپرداخت هزینه ها و تحلیل مخارج را انجام می دهد.

تذکر مهم در شرایط ساختار مدیریتی حاکم بر بیمارستان های ایران و خصوصا در بیمارستان هایی با تعداد کمتر از 200 تخت دو شاخه پشتیبانی و مالی قابل ادغام می باشد.

فرمانده حادثه در فوریت کوچک ممکنست به تنهایی هر 5 جایگاه را پوشش دهد ولی در فوریت بزرگتر بر اساس بزرگی و شدت حادثه ممکنست لازم باشد جایگاه های دیگر نیز فعال گردد.

 

رییس مالی

 

رییس پشتیبانی

 

رییس برنامه ریزی

 

رییس عملیات

 

ارشد رابط و هماهنگی

 

 

ارشد روابط عمومی

 

 

متخصص فنی/پزشکی

 
 

 

هر کدام از جایگاه های اصلی بر اساس نیاز حادثه می توانند به جایگاه های کوچکتری تقسیم و فعال شوند.حاثه کوچکتر پرسنل کمتری نیاز دارد. البته نوع حادثه منابع و پرسنل دسترس نیز از فاکتور های اصلی تعیین ترکیب تیم فرماندهی حادثه است.هر کدام از جایگاه های اصلی می توانند جانشین هایی برای کمک یا جایگزینی در شرایط عدم حضور خود داشته باشند.( حداقل 3 تا 5 نفر برای هر جایگاه لازمست آموزش ببینند)

بر اساس شرایط حادثه فرماندهی ممکنست افرادی را برای جایگاه های ذیل انتخاب و بکار گیرد.

·         ارشد روابط عمومی اطلاعات مرتبط با حادثه را برای پرسنل و مدیران داخلی و هم چنین رسانه ها و سازمان های خارجی تهیه نموده نقش سخنگو دارد.

·         ارشد ایمنی ایمنی محل حادثه رابرای اطمینان از ایمنی تمام پرسنل بررسی می کند.

·         ارشد رابط یا هماهنگی رابط بیمارستان با سازمان های حمایت کننده بیرون از بیمارستان است. بر اساس شرایط ممکنست لازم باشد یک ارشد رابط در بیمارستان, دیگری در محل حادثه و هم چنین در ستاد هدایت عملیات محلی نیز باشد.

·         ارشد مشاور تکنیکی و تخصصی  بر حسب موقعیت به عنوان مشاور تخصصی فرمانده حادثه عمل می کند. ارائه توصیه های لازم به فرمانده در حین یا بعد از حادثه توسط این فرد انجام می گیرد.

  اعضای بخشها:

o       رئیس بخش

o       سرپرست (Director)

o       مسئولان واحد (Hnit leader)

o       ناظران (Supervisor)

o       ارشدها (officers)

 

سطوح فعال شدن برنامه
حوادث غيرمترقبه مختلف سطوح آمادگي و پاسخ متفاوت بيمارستان را مي‌طلبند. بر پايه ارزيابي فوق سطح فعال شدن برنامه (
Levels of Plan Activation) توسط مسئول فرماندهي بيمارستان تعيين مي‌گردد. وي مي‌تواند پس از فعال شدن مركز عمليات اضطراري بيمارستان يا دريافت اطلاعات بيشتر و دقيق تر به اصلاح تصميم خود مبادرت نمايد. اين سطوح عبارتند از :
• وضعيت هشدار: در اين مرحله به علت در دست نبودن اطلاعات كافي تعيين دقيق سطح فعال شدن برنامه حوادث غيرمترقبه بيمارستان غيرممكن است ولي تأثير آن بر بخش اورژانس يا ديگر بخشهاي بيمارستان قابل پيش بيني است. اقدامات مقتضي در اين مرحله برقراري ارتباط مداوم با مراكز خارج از بيمارستان و آمادگي بالقوه براي پاسخ بعدي است. در اين وضعيت مسئول فرماندهي حادثه بيمارستان به ارزيابي و پايش مستمر موقعيت پرداخته و در صورت نياز با واحدهاي تخصصي بيمارستان مشورت مي‌نمايد.
• سطح 1-پياده شدن (Implementation) برنامه آمادگي اضطراري بخش اورژانس: در صورتيكه منابع موجود در بخش اورژانس براي رسيدگي به تعداد قربانيان كافي باشد و بخشهاي حمايت قادر به پاسخ مناسب بدون عارضه مهمي‌باشند، بيمارستان مي‌تواند برنامه آمادگي اضطراري را صرفاً در بخش اورژانس پياده نمايد.
• سطح2-پياده شدن مختصر (partial) برنامه آمادگي اضطراري بيمارستاني: در صورتيكه منابع موجود در بخش اورژانس بيمارستان بيمارستان براي رسيدگي به تعداد قربانيان كافي نباشد ولي منابع اضافي اندكي مورد نياز باشد مي‌توان برنامه آمادگي اضطراري بيمارستان را بطور مختصر پياده نمود. اينكه اين برنامه تا چقدر پياده شود به تصميم گيري اعضاي مركز عمليات اضطراري بيمارستان بستگي دارد.
• سطح3-پياده كامل (Total) برنامه آمادگي اضطراري بيمارستاني: در اين وضعيت براي رسيدگي به تعداد زياد قربانيان به تمامي‌منابع موجود در بخش اورژانس و بخش اعظمي‌از منابع حمايتي نياز است.
4-عمليات واحد تلفن مركزي بيمارستان:
واحد تلفن مركزي بيمارستان بلافاصله پس از انتقال هشدار حوادث غيرمترقبه بايد برنامه ارتباطات داخلي و خارجي بيمارستان را اجرا نمايد. خطوط تلفن بايد براي تماسهاي اضطراري آزاد باشند و تماس‌هاي خارج از بيمارستان در اختيار اين مركز قرار مي‌گيرد. براي ارتقاء خدمات ارتباطي توصيه مي‌شود تماسهاي تلفني براساس اولويت به سه دسته زير تقسيم شوند:
1)
 تماسهايي كه در ارتباط با حادثه غيرمترقبه مي‌باشند.
2)
 تماسهايي كه از طرف مطبوعات براي دريافت اطلاعات انجام مي‌شود.
3)
 تماسهايي كه از طرف بستگان بيماران انجام مي‌گيرد.
5-سازماندهي فضاي پذيرش بيماران: (
Incoming Patient Area)
فرد مسئول ترياژ (جراح) بايد فضاي پذيرش بيماران را براساس طبيعت حادثه غيرمترقبه و برآورد تعداد قربانياني كه به مداوا نياز خواهند داشت سازماندهي نمايد. يك يا چند محل فيزيكي بايد براي دريافت بيماران مد نظر قرار گيرد. اقداماتي مانند ترخيص انتخابي بيماران بستري، به تعويق انداختن اعمال جراحي الكتيو و قطع ويزيت سرپايي بيماران بايد براي توسعه ظرفيت پذيرش بيمارستان مدنظر قرار گيرد. در اين بخش بيماران پس از انجام ترياژ برحسب نياز به درمان، بستري شدن، ترخيص و يا ارجاع به واحدهاي ديگر انتقال مي‌يابند.
6-مشخص نمودن پرسنل:
تمامي‌پرسنلي كه در فضاي پذيرش بيماران و نيز در بخشهاي كليدي بيمارستان مشغول به فعاليت هستند بايد براي سازماندهي و همچنين حفظ امنيت از يونيفرم‌ها و يا علايم متحدالشكلي استفاده كنند. اعضاي كميته حوادث غيرمترقبه بيمارستان، جراح مسئول ترياژ و پرسنل كليدي حتماً بايد از بازوبند يا آرم مشخص استفاده كنند.
7-تخصيص منابع به فضاي پذيرش بيماران:
توزيع و سازماندهي منابع مناسب در فضاي محل پذيرش بيماران براي پاسخ مؤثر اين واحد لازم است. پرسنل بايد در تيمهايي متشكل از يك جراح، يك پزشك داخلي، يك پرستار و دو نفر بهيار سازماندهي شوند. تركيب اين تيمها به پرسنل موجود و در دسترس بيمارستان بستگي دارد و قابل تغيير است.
8-آماده سازي لوازم و تجهيزات پزشكي:
لوازم پزشكي و تجهيزات پايه بايد در جعبه اي با برچسب مشخص قرار گيرند تا انتقال آنها را به فضاي پذيرش بيمارستان تسهيل نمايد. محتويات اين جعبه‌ها مي‌تواند شامل تجهيزات اوليه تنفسي و كپسولهاي اكسيژن، وسايل پانسمان و مايعات ضد عفوني كننده، داروهاي اورژانس، وسايل اوليه جراحي، مايعات داخل وريدي، وسايل گچ گيري و آتل گذاري، فرم‌ها، برچسبهاي ترياژ، كارتهاي تشخيص هويت و تجهيزات اداري ديگر باشد. فضاي پذيرش بيماران بايد طوري طراحي شود كه امكان استفاده از دستگاه عكسبرداري سيار اشعه
X و وسايل جراحي و بيهوشي را فراهم نمايد. در مركز فضاي پذيرش بيماران بايد محلي براي قرارگيري برانكاردها و صندليهاي چرخ دار در نظر گرفته شود.
9-آماده سازي بخش جراحي:
در جريان مرحله هشدار حوادث غيرمترقبه اتاق عمل جراحي بيمارستان بايد آمادگيهاي لازم را فراهم نمايد. تمامي‌اعمال جراحي غيراورژانس بايد كنسل شوند و اتاق ريكاوري بايد به سرعت آماده شوند. بخش جراحي بايد پرسنل ذخيره خود را به نحوي سازماندهي كند كه امكان فعاليت 24 ساعته را داشته باشد. رياست بخش جراحي بايد از وجود تعداد كافي گانها و پوششهاي اتاق عمل و وسايل استريل جراحي براي اعمال جراحي مورد نياز اطمينان يابد.
10-آماده سازي بخش اورژانس:
معمولاً رياست بخش اورژانس فرد مسئول ترياژ و سازماندهي فضاي پذيرش بيماران است. پرسنل بخش اورژانس با سازماندهي در تيمهاي اضطراري به انجام ترياژ و خدمات اورژانس مي‌پردازند. در جريان مرحله اعلام خطر بخش اورژانس فعاليت عادي خود را متوقف نموده، اولويت درمان بيماران پذيرش شده قبلي را تعيين كرده، اتاق انتظار بخش را تخليه مي‌نمايد و پرسنل بخش جعبه‌هاي حاوي تجهيزات و لوازم پزشكي را به فضاي پذيرش بيماران منتقل مي‌كنند. پس از هشدار حوادث غيرمترقبه رياست بخش اورژانس بايد تماس و هماهنگي نزديك با ديگر بخش‌هاي بيمارستان بويژه مركز عمليات اضطراري، بخش جراحي و بخش امنيت (حراست) داشته باشد.
11-آماده سازي ديگر بخشها و خدمات بيمارستان:
بخشهاي داخلي، اطفال، زنان، مامايي و ديگر تخصصها بايد فعاليتهاي عادي خود را ادامه دهند مگر اينكه شدت حادثه غيرمترقبه به حدي باشد كه پياده شدن كامل برنامه حوادث غيرمترقبه بيمارستان و يا تخليه كل بيمارستان توسط مركز عمليات اضطراري اعلام گردد. در چنين وضعيتي جز حداقل پرسنلي كه براي ادامه كار بخشها مورد نياز است بقيه نيروها بايد تحت فرماندهي مركز عمليات اضطراري به اجرا شدن برنامه حوادث غيرمترقبه بيمارستان بپردازند.
12-آماده سازي سيستم پرستاري بيمارستان:
پرستاران و بهياران نه تنها نقش مهمي‌را در رابطه مستقيم با بيماران ايفا مي‌كنند بلكه به علت آشنايي بيشتر با خدمات ارائه شده، گردش كار بخشها و محل قرارگيري تجهيزات و منابع مي‌توانند در پياده شدن برنامه حوادث غيرمترقبه بسيار مؤثر باشند. پرستاران بايد در زمينه اجزا و فرايندهاي برنامه حوادث غيرمترقبه بيمارستان و مراقبت از بيماران آسيب ديده در جريان حوادث غيرمترقبه آموزشهاي خاص ديده باشند.
13-آماده سازي بخشهاي پاراكلينيك:
داروخانه، آزمايشگاه، بانك خون و راديولوژي بايد فعاليت عادي خود را متوقف نموده و مواد و تجهيزات لازم جهت فعاليت 24 ساعته را فراهم نمايند. داروخانه بايد امكان پشتيباني دارويي و تجهيزاتي خدمات اورژانس بيمارستان را در جريان حادثه غيرمترقبه با استفاده از ذخاير بيمارستان فراهم نمايد و فهرست اقلام توزيع شده را نگهداري كند. آزمايشگاه فقط بايد آ‍زمايشات بسيار اورژانس را انجام دهد. نقش اصلي آ‍زمايشگاه در جريان حادثه غيرمترقبه تعيين گروه خوني و
RH و آماده كردن واحدهاي خون براي تزريق مي‌باشد. رياست بخش راديولوژي بايد از حضور تعداد پرسنل و تكنسين‌هاي كافي جهت انجام خدمات ثابت و سيار تصويربرداري و تعداد كافي فيلم و مواد ظاهر كننده اطمينان يابد.
14-آماده سازي بخشهاي اداري:
نقشهاي اصلي بخش اداري بيمارستان در جريان حوادث غيرمترقبه عبارتند از حمايت از بخشهاي پاراكلينيك، اطمينان از حضور افراد در پست‌هاي مسئوليتي، تسهيل مسائل مالي و اقتصادي و فراهم كردن امكانات رفاهي و تغذيه‌اي. هماهنگي در زمينه مسائل مرتبط با بيمه و ديگر هزينه‌هاي بيماران بايد توسط اين واحد تسهيل شود.
15-آمادگي واحد امنيت (حراست) بيمارستان:
نقش واحد حراست بيمارستان در جريان حادثه غيرمترقبه نه تنها حفظ امنيت داخل و اطراف بيمارستان است بلكه مسئوليت كنترل ترافيك منتهي به بيمارستان جهت دسترسي مناسب آمبولانسهاي حاوي مجروحين به فضاي پذيرش بيماران نيز بر عهده اين واحد است. حفاظت از تأسيسات حياتي بيمارستان و سيستم‌هاي ارتباطي آن نيز بر عهده اين واحد است. حفاظت از تأسيسات حياتي بيمارستان و سيستم‌هاي ارتباطي آن نيز بر عهده واحد حراست مي‌باشد. اين واحد ارتباط نزديكي با مركز عمليات اضطراري و بخش اورژانس بيمارستان دارد. در صورت ناكافي بودن پرسنل اين واحد بايد براي انجام مسئوليت خود از پليس درخواست كمك نمايد.
16-آمادگي واحد ارتباط مردمي‌و ارتباط با مطبوعات:
تقاضاي متعدد مردم، بستگان قربانيان و نمايندگان مطبوعات براي دريافت اطلاعات گاهاً فعاليت بيمارستان را دچار اختلال مي‌كند. براي ساماندهي امر اطلاع رساني برنامه حوادث غيرمترقبه بايد دو اتاق مجزا را يكي براي مردم و بستگان قربانيان و يكي را براي نمايندگان مطبوعات در نظر بگيريد. اتاق اطلاع رساني به مطبوعات حتماً بايد از بخش درماني بيمارستاني فاصله داشته باشد. واحد ارتباطات مردمي‌مي‌تواند اطلاعات را از طريق بولتن‌هاي ساده اي تهيه و توزيع نمايد.
17-آمادگي خدمات عمومي‌بيمارستان
بخشهاي نگهداري (
Maintenance)، لاندري،‌ استريليزاسيون، آشپزخانه و ديگر خدمات بايد خود را براي پاسخ دهي به نيازهاي ايجاد شده در جريان حادثه غيرمترقبه آماده كنند. عدم ايجاد آمادگي و هماهنگي اين واحدها ممكن است كارايي كلي بيمارستان را كاهش دهد. هماهنگي لازم جهت حضور پرسنل ذخيره براي ارائه مستمر اين خدمات بايد صورت گيرد.
 
مرحله پاسخ اورژانس (
Emergency ResponsePhase)
فعال شدن برنامه حوادث غيرمترقبه بيمارستاني براساس شدت حادثه غيرمترقبه در اين مرحله اتفاق مي‌افتد. در واقع در اين مرحله با استفاده از آمادگي‌هاي ايجاد شده در مرحله اعلام خطر برنامه حوادث غيرمترقبه فعال و پاسخ بيمارستان را هدايت مي‌كند. همانطور كه اشاره شده شيوه پاسخ بيمارستان به سطح فعال شدن برنامه بستگي دارد. براي مثال در حوادث غيرمترقبه سطح 1 تغييرات عمده در پرسنل بيمارستان رخ نمي‌دهد حال آنكه در حوادث سطح 3 چينش و فعاليتهاي آنها بطور كلي تغيير مي‌يابد. مسائل مهمي‌كه در اين مرحله پيش روي مجريان برنامه قرار دارد عبارتند از:
1-ترياژ در بدو ورود بيماران به بيمارستان:
بيماران ممكن است توسط آمبولانس، وسايل نقليه شخصي و يا با پاي خود به بيمارستان مراجعه نمايند. و يا ممكن است قبلاً در محل حادثه ترياژ شده و با برچسب‌هاي معين به بيمارستان انتقال يابند. در تمام اين موارد تيمهاي ترياژ بيمارستان كه بيماران را در بدو ورود به فضاي پذيرش بيمارستان دريافت مي‌كنند بايد سريعاً وضعيت بيمار را مورد ارزيابي مجدد قرار داده و در صورت نياز برچسب‌هاي ترياژ آنها را تغيير دهند. ترياژ در بدو ورود به بيمارستان حتي الامكان بايد توسط يك جراح يا فرد آموزش ديده انجام گيرد. فضاي پذيرش بيماران بايد تنها مجراي ورود بيمار به بيمارستان باشد.
2-تشخيص هويت و ثبت اطلاعات
برنامه حوادث غيرمترقبه بايد مكانيسمي‌را جهت تشخيص هويت و ثبت دقيق اطلاعات بيماران در شرايط اضطراري تعيين نمايد چرا كه ازدحام بيش از اندازه بيماران در چنين وضعيتي ممكن است باعث سهل انگاري يا نقص در ثبت و نگهداري اطلاعات مربوط به بيماران شود. فرمهاي ثبت اطلاعات، كارتهاي تشخيص هويت و كارتهاي ترياژ بايد تهيه و در دسترس باشد. اين فرمها كه براي مستندسازي سابقه باليني و درمانهاي دريافتي بيمار مورد استفاده قرار مي‌گيرند بايد جهت جمع آوري ضروري ترين اطلاعات طراحي شده باشد. كارتهاي ترياژ از هر سيستمي‌كه تبعيت نمايند بايد براي پرسنل بيمارستان مفهوم و شناخته شده باشند.
3-فضاهاي درماني بيمارستان:
بيمارستان بايد فضاهاي بستري و درمان بيماران را براساس اولويت درماني آنها از پيش تعيين نمايد. اكثر بيمارستانها جهت تعيين اولويت درماني از همان برچسب‌هاي رنگي ترياژ استفاده مي‌كنند. رنگ قرمز به معني بيماراني كه به توجه فوري نيازمندند، رنگ زرد به معني آنهايي كه آسيب جدي دارند ولي به توجه فوري نياز ندارند، رنگ سبز به معني بيماراني كه مرگ آنها مسجل شده است. علاوه بر سيستم اولويت بندي رنگي بايد فضاهايي كه براي هر دسته از بيماران مشخص شده است بايد با نوارهاي رنگي مشخص شود تا گردش بيماران بين بخشهاي درماني،‌ بستري و اتاق عمل را تسهيل نمايد. ارائه خدمات بيماران در هر يك از اين بخشها بايد در حداقل زمان ممكن انجام گيرد.
4-سيستم ارجاع بيمارن:
با وجود اينكه بيمارستان بايد تمام تلاش خود را براي توسعه ظرفيت درماني و پذيرش قربانيان حادثه غيرمترقبه انجام دهد در بسياري از موارد بيماران به مراقبت‌هاي تخصصي و فوق تخصصي نيازمندند كه امكانات و تخصص لازم براي آنها در بيمارستان موجود نيست. در چنين مواردي ارجاع بيمار به مراكز درماني ديگر بايد مدنظر قرار گيرد. ارتباط نزديك بيمارستانها در جريان حوادث غيرمترقبه و شبكه قوي نقل و انتقال بيمار مي‌تواند اين امر را تسهيل نمايد.
5-نگهداري و تشخيص اجساد:
بخش پاتولوژي مسئول سازماندهي تشخيص هويت بيمارستان مي‌باشد. در صورت وجود واحد يا بخش پزشكي قانوني بيمارستان اين واحد راساً اين مسئوليت را بر عهده مي‌گيرد. در صورتيكه سردخانه بيمارستان ظرفيت پذيرش اجساد را نداشته باشد بايد محل موقتي براي نگهداري آنها در نظر گرفاع شود. در صورتيكه امكانات تخصصي و تجهيزات لازم براي تشخيص هويت قربانيان در اختيار نباشد بخش پاتولوژي بيمارستان بايد از بيمارستانهاي تابعه يا پليس درخواست كمك نمايد.

6-برنامه‌هاي حوادث غيرمترقبه خاص:
برنامه حوادث غيرمترقبه بيمارستان بايد داراي برنامه‌هاي مكمل براي موقعيت‌هاي خاص چون آتش سوزي، پرتوهاي راديواكتيو، مسموميتهاي دسته جمعي، آلودگي با مواد مضر و... باشد.
مرحله توقف برنامه و ارزيابي بعد از حادثه غيرمترقبه (
Termination Phase)
فرمانده حادثه غيرمترقبه از طرف مركز عمليات اضطراري بيمارستان تمام بخشها و پرسنل را در جريان به اتمام رساندن و توقف اجراي برنامه قرار مي‌دهد. اين امر از طريق واحد تلفن مركزي يا سيستم ارتباط داخلي بيمارستان انجام مي‌گيرد. پس از توقف برنامه فعاليت بيمارستان بايد به حالت عادي بازگردد. تمامي‌مسؤلين و رؤساي بخشهاي بيمارستان بايد گزارشي از جنبه‌هاي مثبت و منفي فعاليت خود را به كميته حوادث غيرمترقبه بيمارستان ارائه دهند. در نهايت اين كميته بايد جليه اي را با حضور افراد مسئول جهت نقد و بررسي پاسخ كلي بيمارستان تشكيل دهد. اين جلسه بايد شيوه‌هاي تصحيح و ارتقاء برنامه را مدنظر قرار دهد.


خلاصه مراحل فعال سازی طرح کنترل بحران 
1.مسؤول شروع اعلام وضعيت اضطرار بر عهده دبير كميته بحران و در شيفت هاي گردشي بر عهده سوپروايزر هر شيفت خواهد بود .
2.
  بلافاصله بعد از وقوع وضعيت اضطرار (بحران داخلي ) يا اعلام وضعيت اضطرار از طرف مقامات مسئول (بحران خارجي ) با اعلام كد ....... از طريق پيجر پرسنل بيمارستان را آگاه سازيد در صورت قطع بودن تلفن مسئول تلفنخانه در هر شيفت را موظف كنيد كه با حضور خود در هر بخش سريعا" مورد اضطرار را به اطلاع پرسنل برساند.
3.
  رياست بيمارستان و دبير كميته بحران بيمارستان را از طريق تلفن يا به نحو مقتضي مطلع سازيد اين اشخاص بايد در اسرع وقت در محل اتاق بحران بيمارستان حضور يابند.
4.
  آمار هر بخش (طبق فرم خواسته شده) را در اسرع وقت استخراج كرده و جهت ارائه گزارش يا نمابر آن در اختيار داشته باشيد.
5.
 آمار پرسنل و پزشكان حاضر و داوطلب را (طبق فرم خواسته شده ) در اسرع وقت استخراج كرده وجهت ارائه نگه داريد .
6.
  مسئولين هر بخش (در شيفت حاضر ) مؤظف شوند پرونده مديريت بحران آن بخش را در دسترس قرار داده و طبق برنامه پيش بيني شده در آن رفتار كنند .
7.
  در صورت نياز به پرسنل پرستاري و پزشكي بيش از تعداد حاضر، به پرستاران و پزشكان داوطلب كه مشخصات آنها ضميمه است اطلاع دهيد . پرسنل حاضر بايد جليقه شناسائي بپوشند و كارت شناسائي خود را الصاق كنند.
8.
 تخت هاي غير اورژانسي را تخليه كرده نسبت به ترخيص يا اسكان بيماران غير اورژانس در محل مناسب ديگر اقدام كنيد .
9.
 پذيرش بيماران غير اورژانسي را تا پايان زمان اضطراري متوقف سازيد و عملهاي جراحي غير اورژانس را كنسل كنيد .
10.
   درهاي بيمارستان را كنترل كرده و از ورود خودروهاي غير ضروري به داخل بيمارستان جلوگيري كنيد.
11.از نظر قطع گاز، برق ، آب و تلفن آمادگي داشته باشيد.
12.
  مراحل اجراي طرح را ثبت و ضبط كنيد.


 

 مرحله حين بحران

 

 1 )  بحران هاي داخلي Internal Disasters

به مجموعه فوریت داخل بيمارستان اطلاق مي گردد كه با توجه به ظرفيت و امكانات موجود در بيمارستان امكان مقابله با آن نمي باشد و نياز به كمك از خارج بيمارستان مي باشد . اين موارد مي تواند شامل ليست پيوست 3 باشد . كليه پرسنل بيمارستان مي بايست درخصوص اطلاع رساني سريع موارد مذكور به سوپروايزر  به محض مشاهده آموزش لازم را ببينند . سوپروايزر پس ازاطمينان ازصحت خبر و وسعت آن به EOC و فرمانده حادثه اطلاع مي دهد . ( فلوچارت شماره 1 )

 

 

 

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                            فلوچارت شماره 1 -  فعال شدن سامانه هشدار سريع بحران داخلي بيمارستان

 

 

 

 

 

 

 

 

2)بحران هاي خارج از بيمارستان ( External Disasters )

به فوریتي كه خارج از بيمارستان رخ مي دهد اما اثرات آن شامل پذيرش بيماران ومصدومان حادثه به بيمارستان خواهد رسيد ، اطلاق مي گردد .

بخشي از EOC كه مسئول ارتباط با بيمارستانها است ميبايست به راحتي ازطريق كانال هاي ارتباطي ذكرشده بتواند با سوپروايزر بيمارستان تماس حاصل نموده تا وضعيت هاي هشدار ، آماده باش ، بحران وخاتمه بحران را به سوپروايزر اعلام نمايد .

1 درصورتي كه سوپروايزر مشغول راند بخش هاي بيمارستان است ميبايست ازطريق تلفن بيسيم يا اطلاع رساني مناسب به مركز تلفن هميشه جهت برقراري ارتباط تلفني دردسترس باشد .

2 به محض دريافت اعلام وضعيت از EOC با توجه به آنكه خبرقبلا تاييد شده مطابق دستورالعمل ها اقدام شود ( فلوچارت شماره 2 )

 

 

 

 

       
  Oval: اطلاع وقوع حادثه ازطريق EOC   Oval: اطلاع وقوع حادثه از طريق بيماران وساير منابع غيراز EOC
 

 

 

 

 
 

 

 

 

 

           
     
  Rounded Rectangle: پايش مخاطرات
 

 

Rounded Rectangle: فرمانده حادثهDiamond: آيا EOC خبررا تاييد مي كند ؟                                             

                                                                                                                                     خير

Oval: فعال شدن HICS                                                                 بلي                                                         

                                                                                                   

             

                     فلوچارت شماره 2 -  نحوه فعال شدن سامانه هشدار سريع درفوریت خارج بيمارستاني

 

 

محتوای برگه‌های شرح مسئولیت:

-       عنوان مسئولیت

-       فرد ناظر

-       محل انجام مسئولیت

-       تشریح مأموریت‌

-       زمان انجام مسئولیت

-       سطح مسئولیت محوله (فوری، میانی، پیشرفت)

 

مراحل پیاده کردن HEICS

-برگزاری جلسه توجیهی مفاهیم HEICS

-تعهد در پیاده سازی

-تاسیس کمیته پیاده سازی .

 

وظایف کمیته پیاده سازی HEICS:

-تهیه دستور کار و برنامه زمانبندی پروژه پیاده سازی HEICS.

_بازبینی برنامه حوادث غیر مترقبه بیمارستان جهت گنجاندن HEICS آن .

-ایجاد یک برنامه آموزشی و گروه مدرسین .

-اطمینان از اضافه شدن HEICS به برنامه آموزشی سالیانه حین خدمت کارمندان .

-اطلاع رسانی پیش ازآموزش کارمندان و ایجاد برنامه های (ارتباط مردمی ) در رابطه با HEICS .

- ایجاد یک مرکز منابع انسانی آمادگی در مقابل حوادث غیر مترقبه .

-اجباری کردن استفاده از پوشش و جلیقه های HEICS ، وسایل ذخیره سازی و تمامی مواد مرتبط با مدیریت حوادث غیر مترقبه .

 اقدامات کمیته پیاده سازی HEICS

- برگزاری جلسه یا جلسات توجیهی بران تمام افرادی که به نوعی در این جریان دخیل هستند .

- باز بینی برنامه حوادث غیر مترقبه بیمارستان به نحوی که از این پس HEICS بعنوان استاندارد راهکارهای اجرایی (Standard Operating procedure) آن به هنگام فعال شدن برنامه محسوب شود .

-تشکیل کلاسهای آموزشی برای معرفی HEICS به تمام کارمندان و سطوح مدیریتی .

-برگزاری تمرینها و مانورهای غیر عملی (Table top Exercise )

-برگزاری مانورهای عملی (Fall Functional Exercise)

-برقراری آموزش مداوم بیمارستان .

 

اجزای موردنیاز HDP :

-برگه های شرح مسئولیت

- فرمهای HEICS

-چک لیستهای آمادگی پیش از حوادث غیر مترقبه بخشهای بیمارستان .

- خط مشی های کلی برای فعال نمودن برنامه حوادث غیر مترقبه بیمارستان .

-خط مشی های بیمارستان برای توقف برنامه حوادث غیر مترقبه بیمارستان.

-فرایند فراخوانی پرسنل در جریان بحران .

- سیاستهای امنیتی بیمارستان .

- سیاستهای تخلیه بیمارستان.

- فرایند تخلیه بیمارستان .

- سیاستهای استفاده از نیروهای داوطلب .

- سیاست نگهداری بیماران در بیمارستان طی حوادث غیر مترقبه .

سیاست ترخیص سریع بیماران طی حوادث غیر مترقبه .

-تشکیل کلاسهای آموزشی برای معرفی HEICS به تمام کارمندان و سطوح مدیریتی .

برگزاری تمرینها و مانورهای غیر عملی (Table top Exercise).

-برگزاری مانورهای عملی (Fall Functional Exercise).

- برقراری آموزش مداوم بیمارستان .

عنوان: مديريت بحران در پرستاري

نتيجه اين كه حوادث غير مترقبه هرگز نمي تواند به عنوان يك حالت روتين در نظر گرفته شد. مراكز مراقبت بهداشتي در سراسر كشور بايد

براي حوادث غير مترقبه داخلي و خارجي آماده شوند. در اين راستا يك رويكرد چند سازماني براي برنامهريزي حادثه غير مترقبه براي برآورده

سازي نيازها موثر است.

تعریف بحران و مدیریت بحران

عبارت بحران، نخستين بار توسط رابرت مك نامارا ) Robert McNamara ( به هنگام پيشامد امكان درگيري موشكي ميان آمريكا و كوبا

عنوان گرديد.

3

بحران

بحران عبارتند از حادثه اي كه به طور طبيعي و يا توسط بشر، به طور ناگهاني و يا به صورت فزاينده به وجود آيد و سختي و مشقتي را به

جامعه انساني تحميل نمايد كه جهت برطرف كردن آن نياز به اقدامات اساسي و فوق العاده باشد.

مدیریت بحران

مديريت بحران، علمي كاربردي است كه به وسيله مشاهده سيستماتيك بحران ها و تجزيه و تحليل آنها در جستجوي يافتن ابزاري است كه به

وسيله آنها بتوان از بروز بحران ها، پيشگيري نمود؛ و يا در صورت بروز آن، در خصوص كاهش اثرات آن، آمادگي لازم، امداد رساني سريع، و به

بهبودي اوضاع اقدام نمود.

انواع بحران

به طور كلي انواع بحران هاي معمول و مطرح در دنيا، بدين قرار مي باشند: زمين لرزه، آتشفشان، موج هاي دريايي ناشي از زلزله، گردبادهاي

استوايي)طوفان(،طغيان، شكافتن زمين، آتش سوزي طبيعي جنگل ها و بيشه ها، خشكسالي، بيماري هاي شايع، تصادفات عمده، شورش هاي

اجتماعي و بحران هاي ناشي از جنگ.

خصوصیات بحران

-1 بحران بيشتر يك وضعيت اضطراري و آني است، تا يك حالت مزمن، با وجود آنكه زمان غيرمشخص مي باشد.

-2 بحران موجب تغيير رفتار و سلوك مي شود ،و اكثراً آثار پاتولوژيكي مانند: يأس، كا هش بهره وري، فرار از مسئوليت و عذرتراشي دارد.

-3 بحران هدف هاي اشخاص درگير را مورد تهديد قرار مي دهد.

-4 بحران يك وضعيت نسبي ادراكي است، يعني رويدادي كه ممكن است به وسيلة يك طرف بحران تشخيص داده شود،و براي طرف ديگر

ممكن است غيرقابل تشخيص باشد.

-5 بحران در ارگانيسم بدن فشار ايجاد مي كند، و موجب خستگي و تشويش مي گردد.

مراحل زمانی وقوع حوادث و بلایا

* تجهيز ) Equipping phase ( ، يا برنامه ريزي پيش از حادثه

* اخطار) Warning phase (، كه خود به مرحلة آماده باش ) Alarm ( و مرحله تهديد) Threat (، كه در آن مصيبت كاملاً تهديد

كننده، و قابل درك باشد، تقسيم مي شود.

* وقوع ) Impact ( كه حادثه و بلا اتفاق مي افتد؛ و مدت زمان آن در هر حادثه اي متفاوت است.

* اضطراري) Emergency (كه به دنبال وقوع حادثه و بلا پيش مي آيد.

4

* بازتواني يا احيا ) Rehabilitation (،كه در اين مرحله نيازمندي هاي منطقة موردنظر برآورد و تدارك مي شود.

* تجديد آباداني يا بازسازي ) Reconstruction (، كه منطقه به وضعيت طبيعي و آرام باز مي گردد.

گام ها به هنگام بروز بحران

* گام اول: تشريح و روشن نمودن وضعيت

* گام دوم: مشخص نمودن هدف،

* گام سوم: ايجاد فرضيه

* گام چهارم: تجزيه و تحليل واقعيت ها و دستيابي به حقايق

* گام پنجم: در نظر گرفتن اقدام هاي شدني

* گام ششم: ارزيابي اقدام هاي عملي راه كارها

* گام هفتم: تصميم گيري براي انتخاب و اجراي راه كار

* گام هشتم: بررسي ميزان پيشرفت اجراي كار

مقابله با بحران

* سيستم تشكيلاتي و سازماني مديريت بحران

* برنامه ريزي

* كاربرد بهينه از منابع

* استفاده از تخصص هاي لازم

* آموزش

5

سیستم نمونه سازمانی و عملیاتی مدیریت بحران در وزارتخانه

سیستم نمونه سازمانی و عملیاتی مدیریت بحران مستقر در دانشگاه ها

قبل از بحران

قبل از شروع بحران، هشدار توسط دولت و مؤسسات وابسته ،به مردم داده مي شود. به طور مثال هشدار در مورد وقوع سيل، زلزله، خشكسالي و

مواردي از اين قبيل. پس از هشدار منطقه هاي مسكوني تخليه شده، و افراد تغيير مكان مي دهند

حین بحران

فرمانده سامانه

* رهبري كلان مديريت و صدور تأييد دستورهاي فعال سازي سه بخش.

* ارزيابي شرايط بحران و صدور دستورات اوليه براي اجراي سريع

* صدور دستورات لازم به كاركنان سيستم فرماندهي حوادث ) Incident command system )

* هماهنگي بين كليه واحدها

* ارتباط و هماهنگي با ساير سازمان هاي درگير بحران

* تأييد درخواست منابع و تجهيزات موردنياز جهت تأمين در اسرع وقت

* نظارت بر نحوة اطلاع رساني، از طريق رسانه ها

* دريافت گزارشي مستمر از كليه بخش ها

* هماهنگي با ستاد مركزي مديريت بحران استان مربوطه

* ابلاغ دستور پايان عمليات به كليه بخش ها با هماهنگي ستاد مركزي مديريت بحران استان مربوطه

مدیر سامانه

* استخراج اطلاعات مربوط به بحران و تأمين منابع موردنياز با هماهنگي بخش پشتيباني و اداري

* تعيين سازمان هاي موردنياز براي مشاركت در كنترل بحران ،و تهيه فهرست منابع موجود و بالقوه با همكاري بخش پشتيباني و اداري

* مشاركت با فرمانده سامانه در تصميم گيري ها

* نظارت بر عملكرد بخش ها و ايجاد هماهنگي هاي لازم ميان بخش ها

* هدايت نيروها اعم از داخلي، داوطلب و غيره و كنترل وضعيت.

بخش روابط عمومی

* گزارش لحظه به لحظه از بحران

* آگاه سازي پرسنل از تغييرات عمده در وضعيت حادثه

7

* ايجاد پل ارتباطي بين مراجعين و مسئولين

* اطلاع رساني به رسانه ها با هماهنگي فرمانده سامانه )اتاق خبرنگاران(

* پاسخگويي مناسب به داوطلبان جهت مشاركت در امداد و اعلام اقدام موردنياز.

* اطلاع رساني متقابل به پرسنل و خانواده آنها.

بخش حراست

* ايجاد امنيت براي پرسنل و مراجعه كنندگان به مركز درماني

* هماهنگي لازم با نيروهاي نظامي و انتظامي خارج از بيمارستان

بخش عملیات و برنامه ریزي )مدیریت مراقبت هاي پرستاري(

* نظارت بر كار سوپروايزر كشيك اورژانس و سوپروايزر كشيك بيمارستان

* بررسي نيازهاي بلندمدت تأمين پرسنل پرستاري

* سازماندهي و هماهنگي نيروهاي پرستاري ارائه مراقبت به بيماران

* نظارت و هماهنگي بر مركز كنترل خدمات پرستاري و ستاد مركزي پرسنل

* تعيين گروه ها و تقسيم بندي پرسنل براي بخش هاي مختلف درماني

* بررسي ميزان سلامتي و نيازهاي پزشكي مصدومين

* هدايت نيروها، كنترل وضعيت و ترخيص بيماران الكتيو، و بازگشايي بخش هاي اضافي با هماهنگي مسئول مراقبت هاي پزشكي

* دريافت سفارشات از فرمانده سامانه

* كسب اطلاعات از ستاد مركزي بحران، و اجراي خط مشي ها و قوانين مربوط به بحران

* نظارت و سرپرستي بر مركز عمليات اورژانس، كمك به حل بحران داخل بيمارستان و پاسخ سريع و گسترده به بحران يا موقعيت هاي

بحراني.

* برنامه ريزي جهت استراحت و رفاه پرسنل در هنگام بحران

* هماهنگي بين قسمت پشتيباني و درمان اورژانس جهت تأمين تجهيزات و لوازم ضروري و تهيه ليست تجهيزات

* همكاري در برقراري و راه اندازي سيستم اطلاعات و پيگيري بيماران و نظارت و كنترل آن، و به كار گرفتن ترخيص فوريتي، در

صورت لزوم.

* فراخواندن پرسنل در صورت نياز

8

* اطلاع از آمار بيماران و چگونگي وضعيت آنها

* در صورت نياز، ارسال گزارشات لازم به مسئولين حراست، حمل و نقل و تجهيزات

* هماهنگي جهت اعزام بيماران خاص به ساير مراكز درماني با هماهنگي مسئول مراقبت هاي پزشكي

* نظارت بر نحوه عملكرد وظايف محوّله پرسنل و حسن اجراي آن.

مدیریت ارتباطات

* پرستار ارتباطات، وظيفه گزارش به مدير پرستاري بيمارستان را دارد. وي با آگاهي از زمان و مكان و نوع حادثه، حجم بيماران،

شرايط بيماران، همراه با مدير پرستاري به فعاليت مي پردازد. وي موظف به دريافت گزارش بحران، دريافت گزارش حادثه از صحنه، نوع بحران،

نوع مراقبت هاي انجام شده، وضعيت انتقال، سطوح فعاليت بيماران را دارد.

* ثبت وقايع بحران، استفاده از اطلاعات در زمان حادثه، ارائه گزارش و توصيه هاي لازم به فرمانده سامانه و پيش بيني روند احتمالي

بحران و بروز بحران هاي ثانويه ،بر عهدة مديريت اطلاعات است.

سوپروایزر كشیك

* ارتباط با واحد ستاد مركزي پرسنلي،در صورتي كه ستاد مركزي پرسنلي حضور نداشته باشد، تا زمان برگشت سوپروايزر كشيك بايد

در آنجا بماند.

* ارتباط با واحد مركز كنترل خدمات پرستاري، و سرپرستي مركز كنترل خدمات پرستاري

* ارتباط با مسئول شيفت اورژانس و واحد پذيرش

* برقراري تماس اوليه با سرپرستار اورژانس ،جهت تعيين وضعيت بيماران و پرسنل

* هماهنگي با واحد پذيرش،جهت انتقال بيماران و تخليه و آمار تخت ها در بخش هاي مختلف

* انتقال منشي هاي اضافي به نواحي ترياژ و اورژانس

* تقسيم كار و توزيع نيروي انساني در واحدهاي مختلف

* انجام عمليات توزيع تخت و ايفاي نقش Bed manager

* اعزام نيروها به بخش هاي مختلف در صورت نياز

سرپرستار بخش

* آماده نگه داشتن بخش جهت پذيرش بيماران

* انتقال يك پرستار كارشناس از هر بخش به واحد درماني به دنبال ايجاد بحران

* گزارش تعداد تخت ها به واحد پذيرش و تماس با پرسنلي كه در مرخصي به سر برده و يا آف هستند جهت برگشت فوري به محيط

كار

9

* در نظر داشتن پرسنل در حال كار براي پوشش انساني، و محول كردن وظايف به پرسنل جهت مراقبت از بيماران بحراني پذيرش

شده به واحد

* شناسايي بيماران و مصدوميني كه احتمالاً ترخيص مي شوند،و كمك به ترخيص و انتقال آنها

مسئول مراقبت هاي پزشكی

* نظارت بر تعيين وظايف محوله هر يك از اعضاء گروه پزشكي

* مديريت خدمات جانبي )پاراكلينيكي( و نظارت بر اعمال واحدهاي مربوطه و هماهنگي با مسئول هر واحد

* تهيه ليست اقلام دارويي و تجهيزات پزشكي موردنياز و اعلام نيازهاي ضروري و پيش آمده با هماهنگي واحدهاي مربوطه

* ارتباط با مراكز پاراكلينيكي معين و مديريت ترياژ

* بررسي ميزان سلامتي و نيازهاي پزشكي مصدومين و پرسنل

* تشخيص بيماري ها از نظر اپيدميولوژي و ارائه گزارش به بخش پشتيباني و اداري

* ترخيص بيماران الكتيو و بازگشايي بخش هاي اضافي با هماهنگي مسئول پرستاري

بخش پشتیبانی و اداري و خدماتی

* برقراري كليه تجهيزات اضطراري )آب، برق، سوخت، گاز و ارتباطات(

* واحد خدمات ، تأمين نيروي انساني موردنياز ، انتقال اجساد و متوفيان حادثه

* انتقال مواد زائد و آلوده به خارج از مركز درماني

* برپايي چادرهاي انفرادي و توالت هاي صحرايي

* انتقال مصدومين و تخليه مركز درماني در صورت نياز

واحد خدمات

* تعيين نيازهاي خدماتي پشتيباني لازم

* كنترل بيماري ها از نظر اپيدميولوژي

* اطمينان سازي از ايمني پرسنل و بيمار

* مستندسازي شرح وقايع و ميزان استفاده از منابع

* طبقه بندي درخواست هاي خدماتي

واحد نقلیه

* واحد نقليه، حمل و نقل اضطراري و بسيج كليه امكانات ترابري

10

* واحد تداركات، جمع آوري كمك هاي مردمي و ارسال آن به واحدها با هماهنگي واحد انبار و تأمين سريع مايحتاج موردنياز )غذا و آب

و ...( اعلام شده و برنامه ريزي شده

* واحد انبار، وظيفه بازگشايي انبار و در دسترس قرار دادن مايحتاج موردنياز، گزارش مداوم به مدير سامانه از منابع موجود انبار و تهيه

ليست هاي موردنياز جهت جايگزيني منابع و همچنين استفاده از فضاهاي موجود جهت نگهداري كالاهاي ارسالي و اهدائي

واحد حضور و غیاب

* واحد حضور و غياب، فراخواني پرسنل غيركشيك و نيروهاي داوطلب طبق برنامه ريزي انجام شده، ثبت ساعت هاي كاري افراد حاضر

در مركز درماني و گزارش ترك پرسنل كشيك به مدير سامانه و گزارش آماري پرسنل به مدير سامانه

* بخش مالي، وظيفه ثبت و نگهداري فاكتورهاي كليه اقلام خريداري شده، و تماس مستمر و مشورت با مدير سامانه در مورد هزينه ها،

و برآورد خسارت، به منظور گزارش به فرمانده سامانه و در نهايت طبقه بندي درخواست

تریاژ و اورژانس هاي رفتاري در بحران

* به هنگام برخورد با مصدوم پرخاشگر توصيه هاي زير را بكار بريد:

* آرام باشيد، و مطمئن شويد راهي براي خروج، يا فرار از محيط را داريد.

* حداقل دو متر فاصله با فرد پرخاشگر را حفظ كرده، و در كنار وي بايستيد.

* تماس چشمي غيرتهديد آميز را، حفظ كنيد.

* كمك خارجي را مدنظر داشته باشيد.

* برخورد با مصدوم پرخاشگر

* با دقت با فرد پرخاشگر صحبت كنيد.

* براي مذاكره با فرد آماده، و حداكثر تلاش خود را بنمائيد.

* به فرد دروغ نگوئيد ،يا قولي كه قادر به انجام آن نيستيد، ندهيد.

* در صورت بدتر شدن اوضاع، نيازهاي مداخله سريع را تشخيص دهيد.

در صورت بروز پرخاشگري

* فوراً نيروهاي انتظامي و امنيتي را خبر كنيد.

* حداقل محدوديت فيزيكي را براي كنترل اوضاع، در مورد فرد پرخاشگر به كار ببريد.

* هرگز فرد مبتلا به اختلال تنفسي را نبنديد؛ يا محدود نسازيد

11

* هرگز محدوديت فيزيكي را در اطراف گردن به كار نبريد

* براي دست ها و پاها مي توانيد از محدوديت فيزيكي استفاده كنيد.

* نبض زير محل بسته شده را جهت اطمينان از گردش خون مؤثر، بررسي كنيد.

* در تمام مدت مراقب فرد پرخاشگر باشيد.

* آرام باشيد و هرگز فرد را تهديد نكنيد

* با فرد پرخاشگر مذاكره و صحبت كنيد.

* زماني كه فرد آرام شد، با احتياط محدوديت فيزيكي را برداريد. به بهبودي سريع اعتماد نكنيد.

* هرگز مصدوم را تنها نگذاريد

پایان بحران

* مبارزه با هرگونه شايعات

* اعلام تشكر از دست اندركاران

* ارزيابي خود در مديريت بحران

* بررسي مسائل بحران با اعضاي تيم بحران

* صدور بيانيه پايان بحران

منبع:

- Yaghubian M. Crisis Management. 2011, Accessed 16 June 2012. From: http://www. Uploads.pptfa.com/2011/12/management.ppt

13

خودآزمایی:

-1 بحران عبارتست از:

الف- حوادثي كه به طور طبيعي و ناگهاني بوجود ميآيند.

ب- حوادثي كه توسط بشر ايجاد شده و سختي و مشقتي